Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ» ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΚΥΡΩΣΕΩΝ ΓΙΑ «ΑΘΕΜΙΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ» ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ.

1.Η ανακοίνωση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ, για κλείσιμο της υπόθεσης Novartis με την επιβολή προστίμου 112 εκατομμυρίων δολαρίων, δίνει το έναυσμα για την αναζήτηση αποζημίωσης από το Ελληνικό Δημόσιο. Οι έρευνες αυτές των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) οδηγήθηκαν στο κλείσιμο, χωρίς περαιτέρω ποινικές συνέπειες ή την επιβολή διοικητικών κυρώσεων στη Novartis, αφού η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, πολλαπλάσια του οφέλους που είχε από τις παράνομες και αθέμιτες πρακτικές της: 111,8 εκατ. δολ. στην SEC και 233,9 εκατ. δολ. στο DoJ, δηλαδή συνολικά 346,7 εκατ. δολ. Σημειώνεται ότι το υπολογιζόμενο από τις αμερικανικές αρχές όφελος ήταν 70,1 εκατ. δολ. στην Ελλάδα. Δηλαδή, τα ποσά που καταβλήθηκαν στις αμερικανικές αρχές ήταν σχεδόν τετραπλάσια του οικονομικού οφέλους. Το άκρως παράδοξο συμπέρασμα από τη δημοσιοποίηση των αμερικανικών εγγράφων είναι ότι η Novartis πληρώνει ένα υψηλό τίμημα στις αμερικανικές αρχές για τις αθέμιτες πρακτικές που εφάρμοσε στην Ελλάδα, με βάση τον αμερικανικό νόμο για τη διαφθορά στο εξωτερικό (Foreign Corrupt Practices Act).Ήδη ανακοινώθηκε ότι θέμα ερευνά το ΝΣΚ[1].

Ανεξάρτητα από την ποινική διάσταση  μεγάλων ποινικών υποθέσεων με δημόσιο ενδιαφέρον  και εν όψει του γεγονότος ότι στις ΗΠΑ[2] γίνεται ολόκληρη συζήτηση και διαδικασία για την επιβολή κυρώσεων για «αθέμιτες πρακτικές», πιστεύω ότι θα ήταν σκόπιμο να ερευνηθούν και στην Ελλάδα παράλληλα και η επιβολή  κυρώσεων (διοικητικών) σε ανάλογες περιπτώσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις κατατείνουν στην αυστηροποίηση [3] των νομικών πλαισίων γύρω από τη δραστηριότητα των εταιριών, με σκοπό πάνω από όλα την καλύτερη λειτουργία του παγκόσμιου κράτους δικαίου.

2.-Κατά τα παγίως γενόμενα δεκτά από τη νομολογία αναφορικά με την ευθύνη των νομικών προσώπων κατ’ άρθρον 71 Α.Κ[4] «Από το άρθρο 71 ΑΚ προκύπτει ότι το νομικό πρόσωπο ευθύνεται για τις πράξεις ή τις παραλείψεις των οργάνων, που, κατά τα άρθρα 65, 67 και 68 ΑΚ, το αντιπροσωπεύουν και εκφράζουν τη βούλησή του, εφόσον η πράξη ή η παράλειψη έλαβε χώρα κατά την ενάσκηση των καθηκόντων που τους είχαν ανατεθεί και παράγει υποχρέωση προς αποζημίωση . Έτσι, προϋποθέσεις της κατά τη διάταξη αυτή αυτοτελούς αδικοπρακτικής ευθύνης του νομικού προσώπου είναι: α) πράξη ή παράλειψη, που να μην είναι δικαιοπραξία και να παράγει υποχρέωση αποζημιώσεως με βάση άλλες διατάξεις, όπως είναι εκείνες των άρθρων 914 και 919 ΑΚ, β) να πρόκειται για πράξη ή παράλειψη των οργάνων που αντιπροσωπεύουν το νομικό πρόσωπο (ως όργανα, κατά τον νομοθετικό λόγο της διάταξης αυτής, νοούνται όχι μόνο τα πρόσωπα που διοικούν το νομικό πρόσωπο κατά τους ορισμούς των άρθρων 65 έως 70 AK (καταστατικά όργανα), αλλά και εκείνα των οποίων οι εξουσίες συναλλαγής με τρίτους προσδιορίζονται στο καταστατικό, τη συστατική πράξη ή τον κανονισμό λειτουργίας του νομικού προσώπου ακόμα και αν τα πρόσωπα αυτά δεν μετέχουν στη διοίκηση του τελευταίου) και γ) η πράξη ή η παράλειψη να έγινε κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που είχαν ανατεθεί στο όργανο, πρέπει δηλαδή να βρίσκεται σε εσωτερική συνάφεια με την εκτέλεση των καθηκόντων του οργάνου, είναι δε αδιάφορο για την ευθύνη του νομικού προσώπου, αν το όργανο ενήργησε καθ’ υπέρβαση των καθηκόντων αυτών ή κατά κατάχρηση της εξουσίας του. Δεδομένου δε ότι η υπαιτιότητα, η οποία ορίζεται ως «η επιλήψιμη ψυχική κατάσταση ενός προσώπου απέναντι στην παράνομη εξωτερική συμπεριφορά του» προσήκει μόνο σε φυσικά πρόσωπα, το νομικό πρόσωπο δεν αδικοπρακτεί, αλλά ευθύνεται για την αδικοπραξία είτε των οργάνων του, κατ’ άρθρο 71 ΑΚ, είτε των προστηθέντων απ’ αυτό, κατ’ άρθρο 922 AK».

3.-Από την επισκόπηση της ελληνικής ποινικής νομοθεσίας είναι φανερό, ότι ουδέποτε καθιερώθηκε στην Ελλάδα ποινική ευθύνη των νομικών προσώπων. Στο ελληνικό δίκαιο τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν να έχουν ποινική ευθύνη, στο μέτρο που ούτε κατά κυριολεξία πράττουν ούτε έχουν ενοχή για τις πράξεις που κατά πλάσμα δικαίου τους καταλογίζονται. Έτσι το δίκαιό μας αναγνωρίζει μόνο τη δυνατότητα επιβολής αστικών και διοικητικών κυρώσεων σε βάρος τους. Αρμόδια διοικητικά όργανα υπάρχουν και μπορούν άμεσα να προχωρήσουν με βάση τις  έρευνες των αμερικανικών αρχών, δηλαδή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SEC) και του υπουργείου Δικαιοσύνης (DoJ) και να ζητήσουν, με δικαστική συνδρομή, τα στοιχεία που προέκυψαν  και να προχωρήσουν στην άμεση επιβολή διοικητικών κυρώσεων. Η άσκηση αγωγών φοβούμαι ότι  θα περιπλέξει την κατάσταση  ,έν όψει των εκκρεμών ποινικών υποθέσεων και θα οδηγήσει τα πράγματα «στις Ελληνικές καλένδες».

4.-Έπειτα, λοιπόν, από επισκόπηση  των  συναφών διατάξεων καθίσταται πλέον σαφής ο προσανατολισμός του Έλληνα νομοθέτη στην επιβολή αμιγώς διοικητικών κυρώσεων, όπως τα διοικητικά πρόστιμα, ο αποκλεισμός από δημόσιες παροχές και ενισχύσεις, η προσωρινή ή και οριστική απαγόρευση άσκησης ορισμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας, η δικαστική εποπτεία και εσχάτως το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων, που χρησιμοποιήθηκαν ως μέσω για την τέλεση των αξιοποίνων πράξεων.

Αντώνης Π. Αργυρός

28/06/2020

---

[1] Δήλωση του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό 26 Ιουνίου 2020.

[2] Στις ΗΠΑ σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τουλάχιστον ύστερα  από την απόφαση “New York Central and Hudson River Railroad Company”, είναι αυτή της «Θεωρίας της αντιπροσωπευτικής ευθύνης» (vicarious liability). Σύμφωνα με αυτήν, την ποινική ευθύνη του νομικού προσώπου θεμελιώνει η συμπεριφορά κάθε φυσικού προσώπου, το οποίο ενεργώντας εντός των πλαισίων της αρμοδιότητάς του, παραβιάζει τον ποινικό νόμο με σκοπό να προσπορίσει οικονομικό όφελος στην επιχείρηση.

[3] Από το 1977 η Ένωση προχώρησε σε σύσταση προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να εξετάσουν τις αρχές της ποινικής ευθύνης ώστε να εισαγάγουν στα εθνικά τους ποινικά συστήματα ευθέως την ποινική ευθύνη των επιχειρήσεων για περιβαλλοντικές παραβάσεις. Ανάλογες συστάσεις επανελήφθησαν το 1982 (για την προστασία του καταναλωτή) και το 1988 (γενικότερα). Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 το λεγόμενο “Corpus Juris”, ένα πρότυπο κανονιστικό κείμενο που αφορούσε την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, το οποίο δεν ίσχυσε ποτέ αυτοτελώς, αλλά έδωσε σαφή προσανατολισμό σε πληθώρα Συμβάσεων και Πρωτοκόλλων τα οποία ακολούθησαν και τα οποία κυρώθηκαν από την Ελλάδα σύμφωνα με τη σχετική διαδικασία.

[4] Βλ. ενδεικτικά ΑΠ 1885/2014, ΑΠ 1761/2014, ΑΠ 1723/2014, ΜΠρΑλεξ 27/2013, ΕφΛαρ 57/2012, ΠΠΑ 1066/2011, ΑΠ 29/2006, ΕφΠειρ 151/2006, ΕφΑθ 8419/2005, ΕφΠειρ 161/2004, ΕφΠατρ 673/2004, ΕφΔωδεκ 114/2004, ΜΠρΘεσσ 135/2003, ΜΠρΛαμ 383/2000, ΑΠ 1615/1999, ΕφΑθ 6292/1999, ΕφΑθ 6922/1994, ΑΠ 191/1990, άπασες Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών ΝΟΜΟΣ.

Ο «άνθρωπος» της διπλανής πόρτας..

Ο «άνθρωπος» της διπλανής πόρτας..
 Η δοκιμασία της πανδημίας είναι  κάτι πρωτόγνωρο για της μεταπολεμική Ελλάδα. Την ίδια ώρα της δοκιμασίας και του «εγκλεισμού» άρχισαν εντελώς περίεργα και χωρίς σύνδεση με το γεγονός να αποκαλύπτονται ειδεχθή εγκλήματα παρόμοια δεν είχαμε συνηθίσει στο Ελλαδικό χώρο .Άγνωστα κίνητρα  φωτίζουν τις σκοτεινές πλευρές της ανθρώπινης ψυχής που οδηγούν στις πιο αποτρόπαιες εγκληματικές ενέργειες των αστυνομικών χρονικών. Σκεφτείτε τα φρικτά εγκλήματα σε βάρος της Τοπαλούδη που προκαλούν ανατριχίλα και έγιναν από νέα παιδιά.Μιλάμε και βλέπουμε τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας πρωταγωνιστές αυτών των ειδεχθών εγκλημάτων. Ήταν ένας άνθρωπος υπεράνω υποψίας ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας.

• Σοκαριστικές είναι οι περιγραφές στη δικογραφία για την δράση του «ψευτογιατρού», ο οποίος συνελήφθη και κατηγορείται για τον θάνατο δύο ανήλικων παιδιών και ενός ηλικιωμένου. Ο 47χρονος κατηγορούμενος ο οποίος βρίσκεται στα χέρια της αστυνομίας είχε καταφέρει να πείσει ανθρώπους της Εκκλησίας, αλλά και επιστήμονες, να τον εμπιστευτούν ενώ τον συνέστηναν και σε ανυποψίαστους πολίτες που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα υγείας.
• Ανατρίχιασαν οι αστυνομικοί της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης με όσα ομολόγησε εν τέλει η 33χρονη απαγωγέας της10χρονης μαθήτριας κατά την διάρκεια της ανάκρισης που την γνώριζε, αφού ζούσαν στην  ίδια γειτονιά. Η σεξουαλική εκμετάλλευση του κοριτσιού φαίνεται ότι   ήταν το κίνητρο της 33χρονης.
• Μία παρατήρηση για δυνατή μουσική ήταν αρκετή για να σκοτώσει ο 34χρονος άνδρας τη μητέρα του στο Μενίδι.
•  Η εξιχνίαση της απεχθούς  επίθεσης με βιτριόλι στην 34χρονη Ιωάννα στην Καλλιθέα από την «μαυροντυμένη» έφερε στο προσκήνιο ένα ακόμα απεχθές έγκλημα που ήταν προμελετημένο και δεν δείχνει  ίχνος μεταμέλειας.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούμε να μιλάμε για «Διαταραχές της Προσωπικότητας» που δεν σχετίζονται με μειωμένο καταλογισμό όπως αυτός περιγράφεται στο Άρθρο 34-36 του Ποινικού Κώδικα. Σε μία προσπάθεια να αντιληφθούμε τι μπορεί να οπλίσει τελικά το χέρι του «ανθρώπου της διπλανής πόρτας» διαπιστώνουμε ότι αφενός μεν  γίνεται μια συστηματική και οργανωμένη προσπάθεια παραπλάνησης των κατασταλτικών μηχανισμών με σύγχρονα μέσα και διαδικασίες  αφετέρου η βία που ασκείται είναι πρωτοφανής ( ενδεικτικά περίπτωση Τοπαλούδη και χρήσης  επίθεσης με βιτριόλι)

Μπορεί η ποινική αντιμετώπιση τέτοιων εγκλημάτων να είναι σε κάποιες  περιπτώσεις εντελώς επιεικής ,πράγμα που επιτείνει ένα αίσθημα ατιμωρησίας στην κοινωνία ,επιβάλλεται όμως η κοινωνία να δει το ζήτημα με νηφαλιότητα και να λάβει μέτρα. Πριν απ’ όλα πρέπει να δούμε το θέμα της Παιδείας που πρέπει να  παρέχεται για να δημιουργήσει  πολίτες και της Δικαιοσύνης που πρέπει να τιμωρεί άμεσα τέτοιου είδους εγκλήματα με κατεπείγουσες διαδικασίες και αυστηρή τήρηση των δικαιωμάτων και ιδίως του κατηγορουμένου.  Δεν είναι λίγες οι φορές που τα θύματα  και οι συγγενείς τους στην διάρκεια της ποινικής διαδικασίας υφίστανται αφάνταστα ψυχικά μαρτύρια , τόσο από την μακρόσυρτη κίνηση των διαδικασιών ,όσο και την προσπάθεια ενίοτε «υπερασπιστικής» διαστρέβλωσης της αλήθειας.

Τελικά ο ποινικός κολασμός  επιχειρείται εν όψει πάντα του δημοσίου συμφέροντος.  Το ποινικό δίκαιο είναι να προστατεύσει με το όπλο της ποινής, θεμελιώδεις αξίες της κοινωνίας, απολύτως απαραίτητες για την ομαλή κοινωνική συμβίωση και έτσι να εμπεδώσει και να διασφαλίσει την κοινωνική ειρήνη. Καλός για την αντιμετώπιση του εγκλήματος δεν είναι ο αυστηρός στα χαρτιά Ποινικός Κώδικας, αλλά αυτός που θα μπορεί να εφαρμοστεί σε γρήγορο χρόνο και αποτελεσματικά  με την προϋπόθεση ότι υπάρχει λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος.

ΣΧΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

ΣΧΕΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

 Η ΑΡΧΗ “NE BIS IN IDEM» .

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ

«Οἱ νόμοι δ᾽ οὐκ ἐῶσι δὶς πρὸς τὸν αὐτὸν περὶ τῶν αὐτῶν οὔτε δίκας οὔτ᾽ εὐθύνας οὔτε διαδικασίαν οὔτ᾽ ἄλλο τοιοῦτ᾽ οὐδὲν εἶναι»[1]

         Η βελτίωση της απονομής δικαιοσύνης συναρτάται ευθέως με την βελτίωση του επενδυτικού κλίματος. Ο Jean-Claude Juncker είπε σε ομιλία του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ότι «τα αποτελεσματικά συστήματα δικαιοσύνης στηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη και υπερασπίζονται τα θεμελιώδη δικαιώματα. Αυτός είναι ο λόγος που η Ευρώπη προάγει και προασπίζει το κράτος δικαίου» [2] Η αρχή ne bis in idem (ή nοn bis in idem, όπως αλλιώς αναφέρεται) περιλαμβάνεται στο άρθρο 4 παρ. 1 του 7ου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 22.11.1984 που κυρώθηκε με το Ν. 1705/1987 (ΦΕΚ Α’ 89/12.6.1987) και προβλέπει ότι «Κανένας δεν μπορεί να διωχθεί ή να καταδικασθεί ποινικά από τα δικαστήρια του ίδιου Κράτους, για μια παράβαση για την οποία ήδη αθωώθηκε ή καταδικάσθηκε με αμετάκλητη απόφαση σύμφωνα με το νόμο και την ποινική δικονομία του Κράτους αυτού» 
Είναι κατά την άποψη μας ορθό να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της παράλληλης πρόβλεψης διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για την αυτή πράξη, ενόψει της αρχής ne bis in idem και όσα έχουν κριθεί από το ΕΣΔΑ[3] και το ΣτΕ[4].
 

Η με Aριθμό  359/2020 Απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ έκρινε ότι: «Επειδή, η αρχή ne bis in idem, η οποία κατοχυρώνεται στην προεκτεθείσα διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του 7ου Π.Π. της ΕΣΔΑ, αποτελεί, επίσης, γενική αρχή του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. ΣτΕ Ολομ. 1741/2015 και τις εκεί παραπομπές στη νομολογία του ΔΕΚ), η οποία έχει πλέον ενσωματωθεί στο άρθρο 50 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης (2000/C 364/01 – στο εξής, Χάρτης) και βρίσκει πεδίο εφαρμογής σε υπόθεση όπως η παρούσα, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη της Ένωσης δεσμεύονται από τις γενικές αρχές του ενωσιακού δικαίου κατά τη θέσπιση και επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις της ενωσιακής τελωνειακής/φορολογικής νομοθεσίας (βλ. ΣτΕ Ολομ. 1741/2015, 1887/2018 επταμ.). Η ανωτέρω αρχή του ενωσιακού δικαίου και το άρθρο 50 του Χάρτη έχουν ανάλογο κανονιστικό περιεχόμενο με εκείνο του άρθρου 4 παρ. 1 του 7ου Π.Π. της ΕΣΔΑ (βλ. ΣτΕ 1887/2018 επταμ., 1102-1104/2018 επταμ. και ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-524/15, Menci, σκ. 60-62), λαμβανομένου, ιδίως, υπόψη ότι (α) κατά τους ανωτέρω κανόνες του πρωτογενούς ενωσιακού δικαίου, ο “ποινικός” χαρακτήρας των διοικητικών κυρώσεων εκτιμάται βάσει κριτηρίων παρόμοιων με τα κριτήρια Engel που έχει υιοθετήσει το ΕΔΔΑ και, κατ’ ακολουθίαν, έχουν “ποινική” φύση διοικητικά πρόστιμα σημαντικού ύψους, όπως το ένδικο πολλαπλό τέλος, που επιβάλλονται για την αποτροπή και την καταστολή παραβάσεων της φορολογικής/τελωνειακής νομοθεσίας (βλ. ΣτΕ 1887/2018 επταμ. και ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-514/15, Menci, σκ. 26-33) και (β) κατά την ως άνω γενική αρχή του ενωσιακού δικαίου και τα άρθρα 50 και 52 (παρ. 1) του Χάρτη, η εξακολούθηση διαδικασίας ή δίκης για την επιβολή τέτοιου (“ποινικής” φύσης) διοικητικού προστίμου βαίνει, κατ’ αρχήν, προδήλως πέραν των όσων απαιτούνται για την επίτευξη του δημοσίου συμφέροντος σκοπού της καταπολεμήσεως της δασμοφοροδιαφυγής και της εισπράξεως των οφειλόμενων φόρων ή/και δασμών, εφόσον υπάρχει είτε αμετάκλητη αθωωτική απόφαση ποινικού δικαστηρίου, που διαπιστώνει ότι δεν στοιχειοθετείται η επίμαχη φορολογική παράβαση (βλ. ΣτΕ 1887/2018 επταμ., 951/2018 επταμ. και ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-596/16 και C-597/16, Di Puma & Zecca, σκ. 33-34 και 41-45, σε συνδυασμό με ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-524/15, Menci, σκ. 41, 46 και 52), είτε αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση ποινικού δικαστηρίου, με την οποία επιβλήθηκε ποινή δυνάμενη να καταστείλει τη διαπραχθείσα παράβαση κατά τρόπο αποτελεσματικό, αναλογικό και αποτρεπτικό (βλ. ΣτΕ 1887/2018 επταμ., 951/2018 επταμ. και ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-537/16, Garlsson Real Estate SA και άλλοι, σκ. 48 και 57-59, σε συνδυασμό με ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-524/15, Menci, σκ. 41, 46 και 52). Ειδικότερα, σε υπόθεση τελωνειακής παραβάσεως λαθρεμπορίας, όπως η παρούσα, δεν δικαιολογείται η εξακολούθηση της διοικητικής δίκης περί της επιβολής πολλαπλού τέλους, μετά την έκδοση τέτοιας αμετάκλητης αθωωτικής απόφασης ποινικού δικαστηρίου, ενόψει και του ότι (i) οι δύο επίμαχες “ποινικές” διαδικασίες επιδιώκουν, κατ’ αρχήν, κοινούς (και όχι πρόσθετους) σκοπούς και δεν αφορούν σε διαφορετικές όψεις της ίδιας παράνομης συμπεριφοράς (βλ. ανωτέρω σκέψη 7, σε συνδυασμό με ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-596/16 και C-597/16, Di Puma & Zecca, σκ. 42-44 και ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-524/15, Menci, σκ. 44-45), και (ii) το οικείο νομοθετικό πλαίσιο (βλ. ανωτέρω σκέψη 4) δεν περιέχει κανόνες (εκτός της δεσμεύσεως του διοικητικού δικαστηρίου από αμετάκλητη καταδικαστική ποινική απόφαση, όσον αφορά την ενοχή του δράστη), οι οποίοι να διασφαλίζουν συντονισμό των δύο διαδικασιών, προκειμένου να μειωθεί στο απολύτως αναγκαίο η πρόσθετη επιβάρυνση που συνεπάγεται για τους καθ’ ων η σώρευση “ποινικών” διώξεων και κυρώσεων (πρβλ. ΔΕΕ μειζ. συνθ. 20.3.2018, C-524/15, Menci, σκ. 52-55).»

• Είναι κατά την άποψη μας ορθό να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα της παράλληλης πρόβλεψης διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για την αυτή πράξη[5], ενόψει της αρχής ne bis in idem και όσα έχουν κριθεί από το ΕΣΔΑ και το ΣτΕ.

 

• Κατά την άποψή μας, θα ήταν προτιμότερη μια καθαρή λύση (ευθείας) αποποινικοποίησης συγκεκριμένων πράξεων (οι οποίες θα συνιστούσαν εφεξής μόνο διοικητικές κυρώσεις). Αποποινικοποίηση αδικημάτων ήσσονος σημασίας  και αντικειμένου κατωτέρου των 120.000€(όπως είναι τα πολεοδομικά, τα ασφαλιστικά, τα φορολογικά κ.λπ.) και μετατροπή τους σε διοικητικές παραβάσεις (με επιβολή αναλογικών διοικητικών κυρώσεων, π.χ. προστίμων), ώστε να αποφεύγεται ο αχρείαστος ηθικός στιγματισμός των πολιτών αλλά και υπέρμετρη επιβάρυνση των δικαστηρίων. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν νοείται αποποινικοποίηση ορισμένων βαρύτατων συμπεριφορών (π.χ. νοθεία τροφίμων, ρύπανση θάλασσας κα) στο βαθμό που αυτές στον ποινικό νόμο τυποποιούνται ως κακουργήματα. Όμως η χρυσή τομή για ορισμένες σοβαρές περιπτώσεις (πχ. φοροδιαφυγής)θα ήταν η αναστολή της ποινικής διώξεως μέχρις ότου αποφανθεί τελεσίδικα η διοικητική δικαιοσύνη επί της υποθέσεως. Πράγματι, ακόμη και όταν θα αποδειχθεί στη διοικητική δίκη ότι τελέστηκε ορισμένη παράβαση (και προφανώς και το αντίστοιχο ποινικό αδίκημα), η ποινική καταδίκη του δράση, μετά την άρση της αναβολής ή αναστολής της ποινικής διαδικασίας, πιθανολογείται αφού κατά την νομολογία που προέκυψε με την 359/2020 Απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ, κατά τη άποψη μας  δεν  θα έρχεται σε αντίθεση με την αρχή ne bis in idem. 

 

• Η διατήρηση της ισχύουσας κατάστασης της παράλληλης πρόβλεψης διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για την αυτή πράξη οδηγεί στην υπέρμετρη καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης και σε ατιμωρησία όταν μάλιστα στη χώρα μας, τέλος, όχι σπάνια εκδικάζονται κακουργήματα μετά από 17 ή 18 χρόνια, στα όρια δηλαδή σχεδόν της εικοσαετούς τους παραγραφής, ακόμη κι όταν δεν έχει μεσολαβήσει μακρύ χρονικό διάστημα από την τέλεση του εγκλήματος μέχρι την άσκηση της ποινικής δίωξης.

14/6/2020

---

[1] Δημοσθένης, περί της ατέλειας προς Λεπτίνην, 20. 147 «{Οι νόμοι δεν επιτρέπουν να υπάρχουν δύο φορές κατά του ίδιου προσώπου για τα ίδια πράγματα, ούτε δίκες, ούτε αγωγές, ούτε λογοδοσίες, ούτε διαδικασίες, ούτε άλλο παρόμοιο} (ΠΗΓΗ: ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΔΑΦΝΗΣ Δημητρίου ΜΑΘΙΟΥΛΑΚΗ «Η ΑΡΧΗ NE BIS IN IDEM ΚΑΙ Ο «ΔΙΑΛΟΓΟΣ» ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ» Αθήναι 2017)

[2] Ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης το 2016, η οποία εκφωνήθηκε ενώπιον του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου στις 14 Σεπτεμβρίου   2016: https://ec.europa.eu/priorities/state-union-2016_el

[3] ΕΔΔΑ Εngel και λοιποί κατά Ολανδίας, 8.6.1976, Καπετάνιος κατά Ελλάδος

[4] ΣτΕ 2067/2011 Η διοικητική διαδικασία επιβολής πολλαπλού τέλους λόγω της τελωνειακής παράβασης της λαθρεμπορίας είναι αυτοτελής σε σχέση με την αντίστοιχη ποινική διαδικασία., ΣτΕ 39/2018,

[5] ΕΔΔΑ, Μαμιδάκης κατά Ελλάδας (αριθ.35533/04), απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2007,

Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ

Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ

ΑΝΤΩΝΗΣ Π.ΑΡΓΥΡΟΣ.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προτείνει, σύμφωνα με τη «Χουριέτ», η Αγία Σοφία να χαρακτηριστεί επισήμως τζαμί, αλλά παράλληλα να κρατήσει και την ιδιότητα του μουσείου, ώστε να είναι επισκέψιμο και από τουρίστες, όπως το Μπλε Τζαμί απέναντι από την Αγία Σοφία, η οποία μετατράπηκε σε μουσείο το 1934. Η Αγία Σοφία είναι το πρώτο κτίσμα που χτυπάει στα μάτια του επισκέπτη, καθώς εισέρχεται από την Προποντίδα. Το Μουσείο της Αγίας Σοφίας αποτελεί το πλέον δημοφιλές τουριστικό αξιοθέτο στην Τουρκία: Περισσότεροι από 3,7 εκατ. άνθρωποι επισκέφτηκαν το μνημείο το 2019, σύμφωνα με τα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.  Ο πρώτος ναός της Αγίας Σοφίας θεμελιώθηκε από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο το 330 μ.Χ. όταν ονόμασε τη μετέπειτα Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Για χίλια και πλέον χρόνια (537-1453), η Αγία Σοφία θα αποτελέσει το κέντρο της ορθοδοξίας και του ελληνισμού. Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, η Αγία Σοφία έγινε τζαμί και με την επανάσταση του Κεμάλ Ατατούρκ μετατράπηκε σε μουσείο. Η Αγία Σοφία θεωρείται σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς και θαύμα της αρχιτεκτονικής και συνυφασμένη με τα όνειρα και τις μνήμες του Ελληνισμού. Ο Ερντογάν δείχνει να επιμένει σ΄ αυτό το ζήτημα, γνωρίζοντας ότι θα προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις.

Είναι βέβαιο ότι η γειτονική χώρα έχει εντάξει στο πλαίσιο του γενικότερου σχεδιασμού της στην Ανατολική Μεσόγειο και τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κλιμακούμενης της έντασης τέθηκε το ζήτημα με την Αγία Σοφία, ζήτημα που τελικά επηρεάζει τον ψυχισμό του Ελληνισμού. Τα επεισόδια του Έβρου, υπήρξαν ευθεία απειλή στην κυριαρχία της χώρας και η αντίδραση της Ελλάδος δεν ήταν η αναμενόμενη από την άλλη πλευρά. Τώρα βρισκόμαστε ξανά αντιμέτωποι με μία σοβαρή ελληνοτουρκική κρίση. Ίσως τη σοβαρότερη από το 1974 και μετά… Η Τουρκία, βάσει πολύ καλά μελετημένου σχεδίου, υλοποιεί μια σαφώς επεκτατική πολιτική σε βάρος του Ελληνισμού. Λόγω της Στρατιωτικής συμφωνίας Τουρκίας- Αλβανίας, πολεμικά πλοία του τουρκικού στόλου, θα μπορούν ελλιμενίζονται στην ναυτική βάση του Αυλώνα στην νότια Αλβανία.

Η παρουσία των Τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στην Λιβύη και την Κύπρο  είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα. Η  δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης της Τουρκίας, του αιτήματος της κρατικής εταιρείας πετρελαίου, για σεισμικές έρευνες σε μια περιοχή που εκτείνεται ανατολικά από τη Ρόδο μέχρι νοτιοανατολικά της Κρήτης, αποτελεί  την τελευταία τουρκική κίνηση.

Στόχος της Τουρκίας είναι να μας οδηγήσει υπό δυσμενείς συνθήκες σ΄ ένα τραπέζι διαπραγμάτευσης με τον φόβο του πολέμου η και της «ήττας» χωρίς πόλεμο ακόμη. Οι Έλληνες ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΝ πόλεμο. Αλλά δεν θέλουν και να…παραδοθούν γιαυτό και πρέπει να είναι έτοιμοι…Πιστεύω πώς όλοι γνωρίζουμε πώς στην κρίσιμη στιγμή θα είμαστε μόνοι.

«Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις εκεί που πάει ν’ ανθίσει…».

5/6/2020